Na tę chwilę czeka prawdopodobnie blisko milion rodzin w Polsce, których do tej pory nie było stać na wykup mieszkania od spółdzielni. 31 lipca wchodzi w życie nowelizacja ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, która uruchomi wielką akcję uwłaszczeniową.
Jeśli zajmujesz mieszkanie o statusie lokatorskim, a spłaciłeś koszty jego budowy, zostaniesz jego właścicielem po dopłaceniu nominalnej kwoty umorzonego przez państwo kredytu budowlanego lub dotacji. W różnych latach różne to były umorzenia, np. w latach 60. ok. 28 proc., a w dwóch kolejnych dekadach - 50 proc. Tak czy inaczej dziś w praktyce będą to symboliczne kwoty.
Oczywiście precyzyjne wyliczenie dostaniesz w spółdzielni. Przygotuj się jednak na większy wydatek, bo dojdą też koszty związane z tego typu transakcją. Wynagrodzenie notariusza ma kosztować tylko jedną czwartą minimalnego wynagrodzenia, czyli dziś 234 zł. Z kolei opłata sądowa za założenie księgi wieczystej i wpis do niej twojego nazwiska jako właściciela nieruchomości pochłoną ok. 300 zł.
To niewiele. Obecne koszty wykupu sięgają kilkunastu, a w dużych miastach nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych, bo lokator, który chce mieć mieszkanie na własność, musi dopłacić spółdzielni zwykle jedną czwartą wartości rynkowej mieszkania.
Podatek od wzbogacenia?
W niektórych spółdzielniach rozsiewana jest plotka, że lokatorzy muszą się liczyć z koniecznością zapłacenia podatku dochodowego od wzbogacenia. - Nic podobnego! - zapewnia poseł Lidia Staroń (PO), która jest jednym z autorów tej korzystnej dla lokatorów noweli. - W tym przypadku ma miejsce jedynie przeniesienie przez spółdzielnie własności na lokatorów, którzy spłacili pełne koszty budowy swoich mieszkań. Nie ma więc mowy o dochodzie - mówi pani poseł.
W Krajowej Informacji Podatkowej (KIP) powiedziano nam, że przepisy nic nie mówią o opodatkowaniu przekształceń mieszkań lokatorskich. Ale ponieważ wielu zaniepokojonych lokatorów dzwoni w tej sprawie, KIP wystąpił do Ministerstwa Finansów o ucięcie spekulacji. - Sądzę, że pod koniec przyszłego tygodnia będziemy mieli odpowiedź resortu - usłyszeliśmy.
- Kwestią kluczową jest rozstrzygnięcie, czy przekształcenie prawa do lokalu na korzystniejszych niż do tej pory warunkach może zostać uznane za przychód w rozumieniu art. 10 oraz 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - wyjaśnia Małgorzata Zamorska z warszawskiej kancelarii BNT Neupert Zamorska & Partnerzy. - W grę wchodzi głównie pytanie, czy przekształcenie prawa do lokalu na tak korzystnych warunkach mogłoby zostać uznane za nieodpłatne świadczenie, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy.
Zdaniem pani mecenas odpowiedź Ministerstwa Finansów najpewniej będzie korzystna dla lokatorów. - Założenie to wynika z dotychczasowej linii orzeczniczej organów podatkowych oraz wyjaśnień udzielanych przez ten resort o nieodpłatne świadczenie w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - mówi Zamorska.
I przypomina, że również na podstawie dotychczasowych przepisów istniała możliwość przekształcenia prawa do lokalu poniżej jego rynkowej wartości. - Co do zasady nie powinno być więc w zakresie skutków podatkowych żadnych różnic pomiędzy poprzednim oraz nowym stanem prawnym. Zarówno Ministerstwo Finansów w dotychczasowych wyjaśnieniach, jak i organy skarbowe, odpowiadając na liczne zapytania podatników, stwierdzały, że w takim przypadku różnica pomiędzy wartością rynkową lokalu a dokonaną wpłatą na ten lokal nie stanowiła przychodu (nieodpłatnego świadczenia) podlegającego opodatkowaniu podatkiem od osób fizycznych - uspokaja pani mecenas.
Prosty wniosek
Wiemy, że po naszych wcześniejszych publikacjach na temat przekształcenia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu w prawo odrębnej własności lub spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu wielu lokatorów próbowało złożyć w spółdzielni stosowny wniosek. Jednak niektóre odprawiały ich z kwitkiem. Od wtorku nie mają prawa tego zrobić!
Zapytaj w swojej spółdzielni, czy przygotowała formularz takiego wniosku. Jeśli nie, skorzystaj z tego, który przygotowali dla nas Małgorzata Zamorska i Michał Niemirowicz-Szczytt z kancelarii BNT Neupert Zamorska & Partnerzy.
Cztery formularze wniosków (do wydrukowania) znajdziesz w naszym portalu GazetaDom.pl. Pierwszy z nich dotyczy sytuacji, gdy spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu przysługuje obydwojgu małżonkom i obydwoje są członkami spółdzielni (zatem obydwoje są wnioskodawcami). Drugi formularz może być wykorzystany w sytuacji, gdy z wnioskiem występuje osoba samotna albo jeden z małżonków, który jest członkiem spółdzielni.
Trzeci i czwarty wzór dotyczy przekształcenia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu w spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Przed użyciem któregoś z tych formularzy upewnij się w spółdzielni, czy nie stawia innych (dodatkowych) wymagań co do treści wniosku.
Powinien on wyglądać następująco.
W lewym górnym rogu kartki papieru podajesz swoje imię i nazwisko, poniżej nr PESEL oraz adres i - jeśli masz telefon - jego numer (np. komórkowego).
Z kolei w prawym górnym rogu wpisujesz nazwę miejscowości i datę złożenia wniosku.
Poniżej obowiązkowo adresujesz swój wniosek do spółdzielni, czyli podajesz jej nazwę oraz adres.
Sprawą sporną może być sama treść wniosku. Załóżmy, że składa go małżeństwo, w którym jedno z małżonków jest członkiem spółdzielni. Prawnicy z kancelarii BNT Neupert Zamorska & Partnerzy proponują następujące sformułowanie we "Wniosku o przekształcenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego w odrębną własność":
