Jak już informowaliśmy, Parlament Europejski i Rada w dniu 23 kwietnia br. przyjęły nową dyrektywę w sprawie umów o kredyt konsumencki (dyrektywa 2008/48/WE). Niemal miesiąc później (22 maja br.) została ona opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Od tego momentu biegnie dwuletni termin na uwzględnienie nowych rozwiązań w przepisach krajowych. To oznacza, że musi się zmienić polska ustawa o kredycie konsumenckim. Kilka spraw powinno szczególnie interesować Czytelników, tym bardziej, że często zdarza nam się kupować na raty, zaciągać pożyczki, kredyty samochodowe czy ubiegać się o wydanie karty kredytowej.
Odstąpienie od umowy
Niewątpliwie korzystną dla konsumentów zmianą jest wydłużenie terminu przewidzianego na odstąpienie kredytobiorcy od umowy. Obecnie przy kontraktach zawieranych w tradycyjny sposób (w placówkach banków) termin ten wynosi zasadniczo 10 dni od daty zawarcia umowy. W pewnych jednak wypadkach może on ulec znacznemu wydłużeniu - nawet do 3 miesięcy. Dzieje się tak wówczas, gdy umowa o kredyt konsumencki nie zawiera informacji o uprawnieniu do odstąpienia od umowy.
Tymczasem w świetle nowej dyrektywy podstawowy termin do odstąpienia od umowy bez podania przyczyny powinien wynosić 14 dni kalendarzowych. Okres ten ma się rozpoczynać w dniu zawarcia umowy o kredyt albo w dniu, w którym konsument otrzymał warunki umowy oraz wymagane informacje, o ile ten dzień jest późniejszy.
Prowizja za wcześniejszą spłatę
Jako kredytobiorcy możemy też stracić na przyszłych zmianach, ponieważ prawodawca wspólnotowy dopuścił możliwość zastrzegania prowizji za wcześniejszą spłatę kredytu, jednak z pewnymi ograniczeniami. Otóż prowizja ta (nazywana w dyrektywie rekompensatą za ewentualne koszty bezpośrednio związane z przedterminową spłatą kredytu) będzie mogła przysługiwać wówczas, gdy spłata następuje w czasie stałego oprocentowania kredytu. W praktyce dotyczy to początkowego okresu spłacania kredytu, w którym nierzadko banki stosują niższą, stałą stopę oprocentowania z uwagi na związane z tym wymierne efekty marketingowe.
Dodatkowo istnieć będą dwa limity dotyczące wysokości prowizji. Jeżeli kredytobiorca dokona przedterminowej spłaty kredytu w całości lub w części w ciągu ostatniego roku przed wygaśnięciem umowy o kredyt, wówczas koszt ten nie może przekroczyć 0,5% spłacanej przedterminowo kwoty kredytu. Natomiast gdy do zamknięcia kredytu pozostanie więcej czasu, bank będzie mógł naliczyć sobie do 1% tytułem omawianej rekompensaty.
Jeżeli jednak wcześniejsza spłata nastąpi w okresie, w którym stopa oprocentowania kredytu nie jest stała, a tak jest najczęściej, wówczas kredytodawcy nie będzie się należała prowizja.
Co więcej, państwa członkowskie mają możliwość wprowadzenia przepisu, zgodnie z którym ewentualna prowizja za wcześniejszą spłatę kredytu konsumenckiego będzie mogła dotyczyć jedynie spłat przekraczających określony próg, przy czym może on wynosić nawet 10 tys. euro w okresie 12 miesięcy.
Dla porównania, obecnie kredytodawcy nie mają prawa zastrzegać prowizji ani innego rodzaju opłat za wcześniejszą spłatę kredytu.
Więcej na kredyt konsumencki
Poważnym modyfikacjom ulegnie również zakres przedmiotowy ustawy o kredycie konsumenckim. Obecnie kredyty i pożyczki powyżej 80 tys. zł już się w nim nie mieszczą - konsumenci nie korzystają wówczas z korzystnych dla nich rozwiązań prawnych. Niebawem pułap ten ma zostać podniesiony do 75 tys. euro. Jednocześnie wprowadzony zostanie minimalny próg w wysokości 200 euro. Grozi to niestety powrotem podejmowanych wcześniej prób omijania regulacji prokonsumenckich poprzez rozbijanie większych sum pożyczek na wiele mniejszych, nieprzekraczających z osobna ustawowego minimum.
Jednak rozszerzeniu ulegnie ponownie lista wyłączeń spod ustawy o kredycie konsumenckim. Dyrektywa wyraźnie wskazuje tutaj m.in. umowy o kredyt, który zabezpieczony jest hipoteką, a także umowy o kredyt przeznaczony na sfinansowanie nabycia lub utrzymania prawa własności nieruchomości gruntowej, istniejącego bądź planowanego budynku. Jednym słowem, chodzi o kredyty hipoteczne.
Jeśli chodzi o umowy leasingu, to dyrektywa nie ma do nich zastosowania, jeżeli ani sama umowa, ani jakakolwiek umowa odrębna nie przewidują obowiązku nabycia przedmiotu umowy (np. samochodu). Przy czym prawodawca wspólnotowy wprowadza domniemanie, że obowiązek taki istnieje, jeżeli kredytodawca decyduje o tym jednostronnie. Obecne wyłączenie zawarte w polskiej ustawie dotyczące umów odpłatnego korzystania z rzeczy lub praw znajduje zastosowanie, jeżeli umowa nie przewiduje przejścia własności rzeczy lub praw na konsumenta.
Jednakowo w całej Unii
Nowa dyrektywa w sprawie umów o kredyt konsumencki zmierza do zharmonizowania zasad udzielania tego rodzaju kredytów i pożyczek w każdym z krajów członkowskich UE. Dzięki wprowadzeniu jednolitego formularza informacyjnego, przy pomocy którego kredytodawcy z wszystkich krajów członkowskich będą wypełniać swoje obowiązki informacyjne względem konsumentów, zaciąganie zobowiązań finansowych za granicą powinno stać się nieco łatwiejsze.
Podstawa prawna:
- ustawa z dnia 20.07.2001 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. nr 100, poz. 1081 ze zm.)
- dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23.04.2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U. UE z 2008 r. L133/66).
Źródło: Gazeta Podatkowa
