Akcje - są rodzajem papierów wartościowych emitowanym przez spółkę akcyjną, potwierdzający uczestnictwo jego właściciela w kapitale spółki, który uprawnia do uczestnictwa w zyskach spółki w formie dywidendy, jak również do głosowania na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy oraz udziału w jej majątku w przypadku likwidacji. Rozróżnia się następujące klasyfikacje akcji: a) imienne i na okaziciela, b) zwykle i uprzywilejowane, c) w formie dokumentu i zdematerializowane; Posiadacze akcji, czyli akcjonariusze, są współwłaścicielami części majątku spółki akcyjnej, takiej, której akcje są dopuszczone do publicznego obrotu, a zatem można nimi handlować na publicznym rynku kapitałowym, czyli rynku powszechnie dostępnym dla indywidualnych inwestorów. Kupując akcje, uzyskujemy pewien wpływ na to, jak jest zarządzana oraz prawo do udziału w zysku, wypracowanym przez spółkę. Ważny jest podział na akcje zwykłe i uprzywilejowane. To uprzywilejowanie może oznaczać pewne dodatkowe uprawnienia, na przykład w liczbie głosów na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy lub w prawie do dywidendy.
Aneks - jest to pisemna zmiana warunków umowy kredytowej zawartej z bankiem. Zmiana ta może dotyczyć rozpisania nowego harmonogramu spłaty rat, marży kredytu, okresu kredytowania, rodzaju zabezpieczenia czy przewalutowania. Większość banków pobiera opłatę rzędu kilkuset złotych za sporządzenie aneksu, w zależności od tego, czego dotyczy aneks i czy jest on sporządzany na wniosek klienta.
Biuro Informacji Kredytowej - jest to instytucja utworzona przez banki gromadząca informacje o wszystkich udzielonych kredytach i pożyczkach. W comiesięcznych raportach do BIK banki informują zarówno o udzielonych nowych pożyczkach, jak i zaległościach, które pojawiają się na kontach klientów. Informacje o każdym kliencie (każdym nowym kredycie i każdym opóźnieniu w spłacie) są przechowywane przez okres 5 lat.
Raport BIK - jest to wydruk całej Twojej historii kredytowej z podziałem na poszczególne kredyty, pożyczki itp. z odnotowanymi opóźnieniami spłaty (z zaznaczeniem okresu opóźnienia). Możesz złożyć wniosek o wydanie takiego raportu przez BIK (raz na pół roku bezpłatnie). Warto poprosić o taki raport przed ubieganiem się o jakiś duży kredyt np. mieszkaniowy, żeby sprawdzić, czy przypadkiem nie masz jakichś zaległości, o których dawno zapomniałeś .
Cesja z polisy autocasco - to obowiązkowa forma zabezpieczenia na pojeździe. Gdy zaciągasz kredyt na samochód, jesteś więc zmuszony do wykupienia polisy AC. Cesja natomiast powoduje, że pieniądze z ubezpieczenia (w przypadku kradzieży auta lub kasacji) otrzymuje bank na poczet spłaty twojego kredytu.
Cesja wierzytelności - umowa, na podstawie której, kredytobiorca będący wierzycielem pierwotnym, zbywa swoją wierzytelność na rzecz osoby trzeciej, czyli banku, który chce w ten sposób zabezpieczyć swoje ewentualne przyszłe roszczenia.
W przypadku kredytów hipotecznych popularna jest cesja praw z polisy ubezpieczenia nieruchomości od ognia i zdarzeń losowych oraz ubezpieczenia na życie. Cesja powoduje, że pieniądze z ubezpieczenia (w przypadku pożaru, przez który ulegnie zmniejszeniu wartość ubezpieczonej nieruchomości) lub np. w przypadku śmierci kredytobiorcy czy utraty przez niego pracy, jeśli wiąże się z zaprzestaniem spłacania rat, otrzymuje bank na poczet spłaty kredytu.
Debet - jest to tzw. dozwolone ujemne saldo na rachunku bieżącym. Debet to kwota, którą bank daje nam ponad to, co mamy na koncie. Limit zadłużenia (tyle miesięcznie możemy zejść "pod kreskę") przyznawany jest albo automatycznie, zależnie od wysokości wpływów na konto z ostatnich kilku miesięcy albo jest określony w umowie z bankiem o prowadzeniu konta (załączniku). Zadłużenie lub jego część spłaca się automatycznie przy każdorazowym wpływie środków na konto. Debet w koncie jest dość wysoko oprocentowany, nawet do czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP. W większości banków odsetki naliczane są tylko od faktycznie wykorzystanego limitu. Debet powinno się spłacić szybko - najczęściej w ciągu 30 dni od zadłużenie.
Dywersyfikacja - rozproszenie (ograniczanie) ryzyka inwestycyjnego poprzez inwestowanie nie w jeden, ale w różnorodne instrumenty finansowe (podział portfela pomiędzy różnorodne aktywa różniące się oczekiwanym poziomem zysku i ryzyka). Fundusz inwestycyjny dysponując środkami dużej wartości stosuje dywersyfikację portfela inwestycyjnego, poprzez nabywanie zróżnicowanych instrumentów finansowych, co umożliwia ograniczenie ryzyka inwestycyjnego (na podstawie
http://www.izfa.pl/pl/ = Warto kupować jednostki kilku funduszy inwestycyjnych. W ten sposób chroni się portfel przed utratą jego wartości w czasie dekoniunktury. Portfel może być też zróżnicowany geograficzne.
Fundusz inwestycyjny - to majątek inwestorów zarządzany przez licencjonowanych specjalistów. Ich zadaniem jest inwestowanie powierzonych pieniędzy w taki sposób, aby osiągnąć jak największy zysk dla uczestników funduszu, przy założonym poziomie ryzyka.
Fundusz inwestycyjny otwarty - fundusz inwestycyjny zbywający jednostki uczestnictwa, charakteryzujący się brakiem ograniczeń co do możliwości przystąpienia oraz rezygnacji z uczestnictwa (a w konsekwencji ciągle zmieniającą się liczbą uczestników i tytułów uczestnictwa). Zbywa jednostki uczestnictwa i dokonuje ich odkupienia na żądanie uczestnika. Fundusz inwestycyjny otwarty zbywa i odkupuje jednostki uczestnictwa z częstotliwością określoną w statucie, nie rzadziej jednak niż raz na 7 dni. Uczestnikiem funduszu inwestycyjnego otwartego może być zarówno osoba fizyczna, osoba prawna jak i jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej (na podstawie
http://www.izfa.pl/)
Fundusz ten musi także prowadzić rejestr uczestników. Czynność tą wykonuje agent transferowy. Agent transferowy zajmuje się także rejestrowaniem wszelkich zmian, jeśli chodzi o zlecenia składane przez uczestników funduszu.
Fundusz inwestycyjny zamknięty - fundusz inwestycyjny emitujący certyfikaty inwestycyjne, charakteryzujący się ograniczonym dostępem inwestorów. Możliwość przystąpienia istnieje w okresie subskrypcji certyfikatów oraz w późniejszym okresie jedynie poprzez nabycie certyfikatów na rynku wtórnym oraz ograniczoną możliwością "wyjścia" (fundusz inwestycyjny zamknięty wykupuje certyfikaty inwestycyjne jedynie w przypadkach wskazanych w statucie). Charakteryzuje się szerokim katalogiem dopuszczalnych lokat prawnej (na podstawie
http://www.izfa.pl/)
Podstawę prawną dla FIZ podobnie jak dla dwóch pozostałych typów funduszy (czyli FIO i SFIO) stanowi ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych. Uczestnictwo w Funduszach Inwestycyjnych Zamkniętych polega na zakupie certyfikatów inwestycyjnych,. które emituje Towarzystwo. Ich ilość jest ograniczona i ściśle określona w statucie - może się zmieniać tylko w przypadku wprowadzania nowych emisji lub wycofywania starych. Ponieważ towarzystwo nie ma obowiązku odkupu certyfikatów na każde żądanie posiadacza (odkup następuje dopiero po czasie, na jaki sam fundusz został utworzony) certyfikaty - w celu zwiększenia ich atrakcyjności dla inwestorów - często wprowadzane są do obrotu na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. lub MTS-CETO S.A. Brak obowiązku utrzymywania wysokiej płynności lokat daje możliwość lokowania aktywów funduszu w dużo mniej płynne inwestycje np.: nieruchomości czy też certyfikaty depozytowe.
Fundusz mieszany - fundusz inwestycyjny lokujący aktywa zarówno w instrumenty bezpieczne, jak i instrumenty ryzykowne. Obejmuje fundusze zrównoważone, stabilnego wzrostu i aktywnej alokacji. Jest to więc fundusz, które inwestują zarówno w akcje, jak i obligacje, z reguły w proporcji 6:4. Fundusz stabilnego wzrostu dwie trzecie pieniędzy lokuje w akcje największych spółek giełdowych, a resztę w obligacje i bony skarbowe, nadaje się na lokaty przynajmniej na okres roku, dwóch lat. Przy dobrej koniunkturze na giełdzie zyski mogą sięgnąć 15 proc. rocznie, a przy bardzo złej - najwyżej 1-2 proc. Fundusz zrównoważony - połowę pieniędzy inwestuje na giełdzie, a połowę w papiery dłużne. Wkładając pieniądze do takiego funduszu, trzeba się liczyć z możliwością strat.
Historia kredytowa - jest to informacja o wcześniejszych zobowiązaniach klientów wobec banków - kredytach, pożyczkach, kartach kredytowych, liniach kredytowych, debetach, zarówno obecnych, jak i tych dawno spłaconych. Najczęstszym sposobem na sprawdzenie historii kredytowej praktykowanym przez banki jest raport Biura Informacji Kredytowej.
Hipoteka - w bankowości jest formą zabezpieczenia wierzytelności dla banku udzielającego kredytu hipotecznego. Jest to ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości, ustanowione między wierzycielem i dłużnikiem przez wpis do księgi wieczystej. Wniosek do sądu o dokonanie wpisu może być złożony przez właściciela nieruchomości lub bank udzielający kredytu. Wpis ten stanowi standardowy warunek wypłaty kredytu/pożyczki hipotecznej przez bank. Na mocy tego wierzyciel np. bank w przypadku braku spłaty kredytu przez kredytobiorcę może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości. Przedmiotem hipoteki mogą być także: własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej oraz wierzytelność zabezpieczona hipoteką.
Hipoteka zwykła - hipoteka ustalana zwykle w wysokości zaciąganego kredytu. Należy jednak pamiętać, że niezależnie od wysokości hipoteki bank zgodnie z prawem bankowym i innymi regulacjami prawnymi nie może wymagać spłaty kredytu o wartości wyższej niż wynosi rzeczywiste zadłużenie powiększone o ewentualne koszty jego windykacji.
Koszt ustanowienia hipoteki zwykłej wynosi 200 zł (opłata sądowa) oraz 0,1% wysokości hipoteki (podatek od ustanowienia hipoteki). Koszt wykreślenia hipoteki (możliwy po spłacie danego zadłużenia) wynosi 100 zł.
Hipoteka kaucyjna - Z reguły dodatkowym zabezpieczeniem dla banku na wypadek niewypłacalności dłużnika jest hipoteka kaucyjna opiewająca na wysokość potencjalnych, niespłacanych odsetek od kredytu. Hipoteka ustalana zwykle w wysokości potencjalnych odsetek mogących powstać w warunkach braku spłat kredytu. Wysokość tej hipoteki w przypadku kredytów hipotecznych stanowi do średnio biorąc od 50% do 100% wysokości kredytu (wysokość zależy od wewnętrznych procedur banku). Należy jednak pamiętać, że niezależnie od wysokości hipoteki bank zgodnie z prawem bankowym i innymi regulacjami prawnymi nie może wymagać spłaty kredytu o wartości wyższej niż wynosi rzeczywiste zadłużenie powiększone o ewentualne koszty jego windykacji. Koszt ustanowienia hipoteki kaucyjnej wynosi 200 PLN (opłata sądowa) oraz 19 PLN (podatek od ustanowienia hipoteki). Koszt wykreślenia hipoteki (możliwy po spłacie danego zadłużenia) wynosi 100 PLN.
Księga wieczysta - Urzędowy rejestr prowadzony w celu określenia stanu prawnego nieruchomości (domu, mieszkania, działki). Księgi wieczyste są zakładane i prowadzone przez wydziały wieczysto-księgowe sądów rejonowych. Jest szczególnym rodzajem rejestru prowadzonego w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Określa przede wszystkim dokładne położenie nieruchomości, jej wielkość, a także wskazuje, kto jest obecnym właścicielem nieruchomości i czy są na niej jakieś obciążenia.
Karencja w spłacie kredytu - okres, w którym kredytobiorca na podstawie umowy z bankiem może spłacać są tylko odsetki od udzielonego kredytu. Nie zmienia to jednak kwoty kapitałowej kredytu do spłacenia, a jedynie przesuwa w czasie termin spłaty. Karencja jest stosowana przez banki w przypadku wypłaty kredytu w transzach np. na zakup dopiero budowanego mieszkania lub domu.
Karta kredytowa- jest rodzajem karty płatniczej niepowiązanej z kontem osobistym, która umożliwia wykonywanie transakcji w ramach przyznanej na karcie kwoty limitu. Płatności dokonywane kartą w danym miesiącu powodują zadłużenie na karcie, które przez 50-58 dni nie jest oprocentowane (jest to tzw. okres bezodsetkowy). Po zakończeniu miesięcznego okresu rozliczeniowego posiadacz karty otrzymuje zestawienie wszystkich dokonanych transakcji i datę wymaganej spłaty - w tym terminie musi spłacić całość kredytu, część lub tzw. minimalną kwotę spłaty (5 proc.). Od kwoty, której nie spłaci, naliczane są odsetki zgodnie z oprocentowaniem, które średnio w przypadku kart kredytowych wynosi ponad 20 proc.
Konto osobiste, ROR - to inaczej rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy, rachunek bieżący albo konto bankowe. Według ustawy Prawo bankowe rachunek bieżący służy do przeprowadzania rozliczeń klienta, czyli otrzymywania należności i regulowania zobowiązań. ROR jest więc rodzajem umowy osoby fizycznej lub prawnej z bankiem, na podstawie której bank zobowiązuje się do przechowywania pieniędzy i dokonywania zleconych przez posiadacza rachunku operacji (np. przelewów, wpłat, wypłat, zakładania lokat).
Konto internetowe - jest to rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy (ROR), czyli konto osobiste, z którego korzysta się przez internet na podstawie umowy o świadczenie usług drogą elektroniczną. Większość banków komercyjnych oferuje takie konto z dostępem do internetu, dzięki czemu wiele operacji można wykonywać samodzielnie, bez wychodzenia z domu, za pośrednictwem serwisu internetowego banku i taniej niż w placówce bankowej.
Konto oszczędnościowe - jest to rodzaj rachunku bankowego łączącego zalety lokaty i konta osobistego, przeznaczone dla osób, które systematycznie chcą odkładać nadwyżki finansowe lub oszczędzają, ale jednocześnie chcą mieć dostęp do odkładanych pieniędzy. W porównaniu do lokaty, konta oszczędnościowe są niżej oprocentowane, ale w zamian można wpłacać i wypłacać gotówkę bez utraty odsetek. Banki określają liczbę darmowych wypłat, za pozostałe pobierają prowizję. Po ustalonym w umowie z bankiem okresie następuje kapitalizacja odsetek, czyli doliczenie ich do wartości zebranego na koncie kapitału. Banki stosują kapitalizację miesięczną (korzystniejszą, bo częstszą) albo kwartalną. Wysokość odsetek zależy od wysokości rocznego oprocentowania i jest pomniejszona o tzw. podatek Belki.
Konto walutowe - to rachunek w banku, na którym przechowujesz pieniądze w innej walucie niż złoty - np. w euro, dolarach amerykańskich, frankach szwajcarskich, euro, funtach brytyjskich czy jenach oraz w tej walucie prowadzisz w rozliczenia. Prowadzenie konta walutowego - w zależności od banku - może kosztować od 0 zł do kilku złotych miesięcznie. Prócz dokonywania płatności bezgotówkowych (przelewów), wpłat i wypłat, wiele banków umożliwia posiadaczom kont walutowych także zakładanie lokat terminowych.
Kredyt odnawialny - kredyt związany z kontem osobistym, zaciągany jest do kwoty limitu przydzielonego posiadaczowi konta przez bank. Kredyt odnawialny jest zwyczaj wyższy niż zwykły debet - nawet do 10- krotności miesięcznej pensji. Umożliwia dowolne dysponowanie większą ilością gotówki niż mamy na rachunku bieżącym. Odnawialna linia kredytowa jest przyznawana na rok - za co banki pobierają jednorazową prowizję z reguły w wysokości 1,5-2,5 proc.. Wykorzystana kwota kredytu jest oprocentowana zgodnie z tabelą opłat i prowizji. Potem umowa jest automatycznie przedłużana. Jednak maksymalnie po roku od dnia podpisania umowy o otwarciu kredytu musisz go spłacić.
Kredyt gotówkowy - inaczej kredyt konsumpcyjny, to pożyczka pieniędzy od banku. Kwota kredytu wpłacana jest w całości na konto podane przez kredytobiorcę lub wypłacana mu w oddziale banku. Spłata rat kapitałowych i odsetek z reguły odbywa się co miesiąc w dniu określonym w harmonogramie spłat. Kredyt oprocentowany jest według rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, która sięga co najmniej kilkunastu procent. Składają się na nią - oprócz oprocentowania nominalnego także inne opłaty i prowizje określone przez bank w tabeli opłat i prowizji. Oprocentowanie kredytów gotówkowych zależy od wysokości stawki kredytu lombardowego i nie może przekroczyć jego czterokrotności (wynika to z tzw. Ustawy antylichwiarskiej).
Kredyt hipoteczny - jest to kredyt, którego zabezpieczenie spłaty stanowi hipoteka na nieruchomości. Popularnie zwany jest kredytem mieszkaniowym, ale może być przeznaczony na zakup lub budowę domu, a także działki pod budowę domu .
Kredyt konsolidacyjny - to kredyt, za pomocą którego można połączyć wszystkie kredyty z kilku banków - mieszkaniowy, pożyczki gotówkowe, kredyty ratalne, samochodowe i zobowiązania na kartach kredytowych - w jeden kredyt zaciągnięty w jednym banku. Dzięki temu można zmniejszyć sumę płaconych rat. Różnica w oprocentowaniu jest zwykle na tyle duża, że po konsolidacji rata powinna spaść nawet o kilkanaście procent w stosunku do sumy dotychczasowych obciążeń. Większość banków udziela kredytów konsolidacyjnych wyłącznie pod zastaw nieruchomości, spłacając kredyt bankowi, w którym klient zaciągnął kredyt hipoteczny. Wielkość kredytu jest więc związana z wartością nieruchomości. Niektóre banki udzielają nowych kredytów gotówkowych zabezpieczonych tylko wekslem.
Kredyt refinansowy - to kredyt przeznaczony na spłatę kredytu hipotecznego w innym banku. W niektórych bankach istnieje możliwość uzyskania w ramach kredytu refinansowego dodatkowej kwoty do przeznaczenia na dowolny cel, czy też spłatę innych drobnych zobowiązań.
Lokata - jest to rodzaj rachunku bankowego, na którym przechowujesz swoje pieniądze przez określony czas, a w zamian za to bank wypłaca Ci odsetki. Lokatę możesz założyć na okres od kilku tygodni, kilku i kilkunastu miesięcy, roku lub kilku lat (a w ramach konta osobistego nawet na 12 godzin lub kilka dni). Im dłuższy okres trwania i wyższa kwota, tym wyższe jest roczne oprocentowanie lokaty, które podają banki. Oprocentowanie może być stałe lub zmienne. Co do zasady lokata polega na zablokowaniu dostępu do włożonych na nią pieniędzy na określony czas. Po zakończeniu lokaty otrzymasz kapitał plus odsetki, pomniejszone o tzw. podatku Belki (19%).
Lokata overnight to inaczej lokata nocna - środki w określonej przez ich posiadacza wysokości są wieczorem wyksięgowywane z rachunku i przekazywane na lokatę, a rano wracają na ten rachunek powiększone odpowiednio o odsetki.
Lokata jednodniowa , inaczej dwudziestoczterogodzinny depozyt. Do salda ulokowanych na niej na jeden dzień środków bank po każdym dniu trwania lokat dopisuje odsetki, zgodne z tabelą oprocentowania ustaloną przez bank. Taka lokata jest też zakładana jako lokata długoterminowa (3-6 miesięcy) z dzienną kapitalizacją odsetek.
Odsetki, czyli nasz zysk, są wolne od podatku Belki, jeśli podatek z tytułu odsetek jest niższy od 50 gr. Ustawa podatkowa mówi bowiem, że najmniejszą kwotą, którą można pobrać w ramach podatku Belki jest 50 gr. Wystarczy więc na jednodniowej lokacie zdeponować dziennie taką kwotę (maksymalnie ok. 18 tys. zł), by odsetki nie przekroczyły 2,49 zł (19 proc. podatku od 2,49 zł to minimalnie mniej, niż 50 gr.) i wtedy zysk wolny jest od opodatkowania. Stąd tego typu lokaty nazywane są antybelkowymi. Banki dają możliwość założenia wielu takich lokat (kilku czy nawet nieograniczonej ilości). Często warunkiem koniecznym do otwarcia jest posiadanie konto osobistego.
Lokata progresywna - jest to lokata terminowa, której oprocentowanie rośnie z każdym kolejnym okresem utrzymywania depozytu w banku (najczęściej wzrasta po każdym miesiącu). Okres lokaty jest inny w banku - może wynosić, kilka lub kilkanaście miesięcy. Kapitalizacja odsetek następuje zazwyczaj po okresie jednomiesięcznym - należne odsetki dopisywane są do rachunku lokaty. W niektórych bankach można zwiększać też kwotę lokaty - dopłacać do kwoty zdeponowanej na początku lub przedłużać okres lokaty progresywnej - bez podpisywania kolejnej umowy.
Marża - to zarobek banku na twoim kredycie. Wysokość marży jest ustalana indywidualnie - między bankiem a tobą i zależy m.in. od tego, jak duże ryzyko dla banku stanowi pożyczenie ci pieniędzy. Im większe, tym marża będzie wyższa. Marża raz ustalona, zwykle pozostaje niezmienna do końca spłaty kredytu.
Okres bezodesetkowy (grace period) na karcie kredytowej - to okres, w którym bank nie nalicza odsetek za zadłużenie na karcie kredytowej - zazwyczaj wynosi on od 50 do 60 dni tzw. grace period. Na okres ten składa się trwający 30 dni okres rozliczeniowy, w którym płacisz kartą i 25-30 dni na spłatę zaciągniętego w ten sposób kredytu. Jeśli w tym terminie zapłacisz tylko minimalną, wymaganą przez bank kwotę, bank naliczy odsetki zgodnie z oprocentowaniem karty 20 proc. i doliczy je do zadłużenia.
Oprocentowanie stałe - liczone wg stałej stopy oprocentowania kredytu, która gwarantuje taką samą wysokość oprocentowania kredytu przez cały okres spłaty kredytu
Oprocentowanie zmienne - liczone wg zmiennej stopy oprocentowania, która uzależniona jest od wysokości stóp procentowych w Polsce w przypadku kredytów w złotych lub w innych krajach (w przypadku kredytów w obcych walutach), zależy więc pośrednio od uwarunkowań makroekonomicznych np. inflacji.
Opłata manipulacyjna - inaczej opłata dystrybucyjna lub prowizja to opłata pobierana przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych przy nabywaniu, zbywaniu, odkupywaniu, konwersji środków między funduszami lub zamianie jednostek uczestnictwa. Im bezpieczniejszy fundusz i im więcej pieniędzy wpłacasz, tym mniejsza jest opłata. Jest wyrażona w procentach. Stawki opłat manipulacyjnych zależą od wielkości powierzonych środków, sposobu dokonywania wpłat. Fundusze rynku pieniężnego nie pobierają jej w ogóle, w funduszach obligacji wynosi maks. 2 proc. inwestowanej kwoty, a w akcyjnych maks. 5,5 proc. Niektóre fundusze część opłaty dystrybucyjnej pobierają na starcie, a część - gdy inwestor kończy inwestycję. Opłaty manipulacyjnej można nie ponosić kupując jednostki w funduszach niektórych TFI bezpośrednio, w bankach lub przez Internet. Dokładne informacje na temat opłat są zamieszczone w Tabeli Opłat, dostępnej w sieci sprzedaży funduszu oraz na stronach internetowych TFI.
Opłata za zarządzanie - to opłata pobierana przez towarzystwo (TFI) jako wynagrodzenie za usługę zarządzania powierzonymi środkami. Opłata ta stanowi rodzaj prowizji od wypracowanych zysków i jest uwzględniona w wartości netto jednostki, po jakiej w dniu zakupu decydujemy się je nabyć, czyli cenie, jaka jest publikowana w Internecie czy gazetach. Naliczana jest rocznie, ale pobierana codziennie przez fundusz. Nie musimy zatem dodatkowo jej doliczać, gdyż podana wycena już uwzględnia tę opłatę. Opłata za zarządzanie i inne koszty funduszu nie przekraczają 4 proc. w skali roku.
Obligacje - długoterminowe papiery dłużne. Obligacje o stałym oprocentowaniu to obligacje, gdzie kupujący z góry wie, jaką kwotę odsetek otrzyma w okresie, w którym będzie trzymał te obligacje do momentu ich wykupu przez emitenta. W przypadku znacznych wahań rynkowej stopy procentowej cena obligacji stałokuponowych może ulegać znacznym wahaniom powodując jednocześnie, że ich posiadacz może realizować zarówno dodatkowe zyski z tytułu ich posiadania jak i straty.
Najważniejszymi cechami obligacji są:
- termin wykupu - czyli czas, po którym emitent obligacji zobowiązuje się oddać inwestorowi pożyczony od niego kapitał,
- cena emisyjna - czyli cena, po której obligacja jest sprzedawana w ofercie pierwszemu nabywcy,
- wartość nominalna - czyli wartość, na którą opiewa obligacja, zwracana nabywcy w dniu wykupu,
- oprocentowanie - czyli wysokość odsetek należnych nabywcy, wyrażona w procentach wartości nominalnej i wypłacana w określonych
- okresach czasu np. kwartalnie, półrocznie, rocznie.
Produkty strukturyzowane - tzw. struktury to inwestycje (najczęściej w formie lokat, certyfikatów, obligacji czy polis), w których konstrukcję są wbudowane specjalne mechanizmy ograniczające ryzyko inwestycyjne. Niektóre z dostępnych produktów oferują inwestorom wręcz pełną lub częściową gwarancję zainwestowanego kapitału. Zysk w przypadku struktur uzależniony jest od określonej strategii, opartej na jednym lub większej ilości tzw. instrumentów bazowych. Tymi natomiast mogą być np. akcje, obligacje, kursy walutowe, towary, surowce czy miary wielkości ekonomicznych jak stopy procentowe czy indeksy. Różnorodność aktywów i możliwość inwestowania na wielu rynkach, również światowych, ułatwia dostęp do rozwiązań i strategii, normalnie niedostępnych dla indywidualnych osób lub wymagających dużej wiedzy i doświadczenia. Jednak przede wszystkim pozwala na dywersyfikację ryzyka. Struktury to inwestycje na kilka lat. Zdarzają się lokaty strukturyzowane, z których można wypłacić pieniądze w każdej chwili, ale najczęściej trzeba zablokować pieniądze na dwa-cztery lata. Takie lokaty występują jako polisy na życie (wtedy zyski są zwolnione z tzw. podatku Belki), ale zdarzają się też lokaty sprzedawane jako certyfikaty lub obligacje.
Profil inwestycyjny - każda inwestująca w fundusze inwestycyjne i podobne produkty osoba powinna sprawdzić swój profil, czyli poziom akceptacji ryzyka inwestycyjnego dla wybranych form inwestycji. Podstawowe pytania to: jak dużego zysku się spodziewasz, na jak długo chcesz inwestować, ile ewentualnie jesteś w stanie stracić i jak dalece jesteś w stanie ryzykować pieniądze. W Polsce w 2009 roku weszła życie tzw. unijna dyrektywa MiFID zobowiązująca doradców inwestycyjnych do sprawdzenia, czy dana inwestycja jest dla klienta odpowiednia. Doradca musi wypełnić z potencjalnym inwestorem ankietę, zapytać o dochody, oszczędności, dotychczasowe inwestycje i plany na przyszłość.
Wyróżnia się kilka typów profili inwestycyjnych m.in. konserwatywny, defensywny, neutralny, dynamiczny i wzrostu. Dla każdego z profili waga poszczególnych instrumentów inwestycyjnych jest inna.
Jeśli ktoś zamierza oszczędzać przez krótki czas (np. kilka-kilkanaście miesięcy) powinien wybrać fundusze bezpieczne. Jeśli inwestycje traktuje się długoterminowo - na okres kilku czy kilkunastu lat - i nie boi się ryzyka, warto wybrać fundusze akcyjne, które pomimo możliwości krótkoterminowych strat przynoszą na przestrzeni kilku, kilkunastu lat największe zyski..
Oprocentowanie kredytu - najważniejszy parametr kredytu, uzależniony od rodzaju waluty. Kredyty w złotych będą uzależnione od stóp procentowych ustalanych przez Radę Polityki Pieniężnej. Kredyty w walutach obcych obarczone będą ryzykiem kursowym. Oprocentowanie jest naliczane na podstawie stawki bazowej WIBOR (kredyty w złotówkach) lub LIBOR i EURIBOR (dla kredytów w walutach obcych). Stawki te mówią o tym, z jakim oprocentowaniem banki nawzajem pożyczają sobie pieniądze. Stawki te są zmienne w czasie, ale takie same dla wszystkich banków. Na oprocentowanie kredytu składa się stawka bazowa oraz marża banku.
Przewalutowanie kredytu - zmiana waluty, w której spłacamy kredyt np. z franków szwajcarskich na złote. Opłaca się, kiedy rośnie ryzyko wzrostu kursu waluty wobec złotego. Zrobione w odpowiednim momencie pozwala zmniejszyć wysokość miesięcznych rat nawet o kilkaset złotych.
Polecenie zapłaty - jest to udzielona bankowi, w którym posiadasz konto osobiste, stała zgoda na automatyczne obciążanie konta bankowego kwotą wynikającą z opłacanego w ten sposób rachunku np. za czynsz, telefon komórkowy, energię elektryczną czy TV kablową. Dzięki temu nie musisz pamiętać o terminach, bank (bez Twojego udziału) zapłaci Twój rachunek w odpowiednim czasie. Polecenie zapłaty różni się od stałego zlecenia przelewu tym, że może dotyczyć przelewanych na konto danego odbiorcy różnych kwot w różnych terminach.
Pożyczka hipoteczna - od zwykłej pożyczki gotówkowej (kredytu gotówkowego) różni się tylko sposobem zabezpieczenia - hipoteką na nieruchomości. Żeby ubiegać się o taką pożyczkę, którą można przeznaczyć na dowolny cel (remont, samochód, sprzęt RTV), musisz posiadać nieruchomość, którą bank będzie skłonny przyjąć jako zabezpieczenie. Jest tańsza od zwykłego kredytu gotówkowego, ale wysoki koszt ustanowienia hipoteki powoduje, że opłaca się pożyczać kwoty rzędu kilkunastu tysięcy. Okres spłaty takiej pożyczki może być rozłożony na wiele lat (podobnie jak kredytu hipotecznego)
Prowizja - jednorazowy koszt kredytu w wysokości kilku procent dla kredytów w złotych, który wpłacasz w gotówce bankowi lub, który jest potrącany przez bank z kwoty twojego kredytu. Wysokość prowizji można z bankiem negocjować.
Promesa - zobowiązanie się przez bank do udzielenia kredytu w określonej kwocie i na określonych warunkach, po spełnieniu przez kredytobiorcę określonych warunków i przedstawieniu kompletu niezbędnych dokumentów. Od uzyskania promesy kredytowej od banku, w którym chcemy zaciągnąć kredyt mieszkaniowy, zależy często podpisanie z deweloperem umowy przedwstępnej na zakup nieruchomości.
Private banking - to tzw. bankowość prywatna, polegająca na kompleksowej obsłudze zamożnych klientów przez bank, w którym posiadają oni konta, karty, kredyty i produkty oszczędnościowo-inwestycyjne itp. W ramach private bankingu bank oferuje takim klientom zarządzanie ich majątkiem oraz inwestowanie w akcje, obligacje, jednostki krajowych i zagranicznych funduszy inwestycyjnych, nieruchomości, dzieła sztuki, wina i inne często niedostępne dla zwykłych klientów rodzaje inwestycji. Każdy klient, który zdecyduje się na private banking, dostaje osobistego doradcę, który nie tylko zainwestuje jego pieniądze, ale także zorganizuje np. wakacje, kolację z żoną, bilety na najważniejsze wydarzenia kulturalne czy sportowe itp.
Raty równe - oznaczają, że przez cały okres kredytowania, niezależnie od zmiany stóp procentowych, w każdym miesiącu będziesz spłacać bankowi stałą kwotę (wysokość części kapitałowej i części odsetkowej są zmienne, ale dają stałą kwotę). Pamiętać jednak należy, że przy kredytach walutowych raty równe mogą się co miesiąc różnić, ich wysokość zależy bowiem od aktualnego kursu waluty obcej względem złotego. Przez pierwszą 1/3 okresu spłacania kredytu raty równe będą niższe niż raty malejące.
Raty malejące - oznaczają, że w spłacanych ratach stała jest tylko część kapitałowa (część faktycznie spłacanego zadłużenia), a część odsetkowa jest zmienna. Część odsetkowa zmniejsza się dzięki spadkowi bieżącego salda zadłużenia w każdym kolejnym miesiącu kredytowania. Spłacanie każdej kolejnej raty powoduje, że zmniejsza się saldo zadłużenia, na podstawie którego wyliczana jest część odsetkowa. Korzyść z rat malejących jest taka, że suma zapłaconych przez ciebie odsetek będzie mniejsza niż w przypadku spłaty kredytu za pomocą rat równych.
Rzeczywista roczna stopa procentowa (RRSO) - jest to stopa procentowa wyliczona zgodnie ze wzorem określonym w ustawie z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim. RRSO pozwala klientowi na łatwiejsze porównanie ofert banków, ponieważ oprócz oprocentowania uwzględnia ona także pozostałe koszty kredytu (np. prowizje, odsetki i ubezpieczenia). Banki udzielające kredytów konsumenckich zobowiązane są do podania tej stopy, dotyczy to kredytów i pożyczek przeznaczonych dla klientów indywidualnych, których kwota nie przekracza 80 tys. zł lub równowartość tej kwoty w obcych walutach.
Ryzyko kursowe - to ryzyko zmiany kursu waluty, w której zaciągnięty został kredyt (np. w CHF, euro, jenach). Wielkość rat kredytu walutowego zmienia się wraz ze zmianą kursu złotego i może powodować czasem nawet znaczny jej wzrost lub spadek. W przypadku zmian kursu zmienia się także wielkość całego zadłużenia i kwoty pozostałej do spłaty. Dla kredytobiorców korzystne jest zawsze umocnienie się złotego względem waluty, w której zaciągnięty mają kredyt. Gdy złoty słabnie, rośnie zadłużenie i raty. Kredyty walutowe są zazwyczaj niżej oprocentowane niż kredyty w złotych. Stałe polecenie zapłaty jest zdefiniowanym przelewem z konta bankowego o stałej wysokości, który bank realizuje w tym samym dniu każdego miesiąca na konto tego samego odbiorcy.
Spread - Jest to różnica między kursem kupna waluty, po jakim przeliczana jest kwota udzielanego kredytu (np. we frankach szwajcarskich), a kursem sprzedaży, po którym spłacane są kolejne raty. Oznacza to, że kredyt w walucie obcej wypłacany jest po kursie kupna (niższym), a spłacany po kursie sprzedaży (wyższym). Jednak nie wszyscy zainteresowani kredytem walutowym wiedzą o tych dodatkowych kosztach, a sięgają one nawet 6-10 proc. od całej kwoty kredytu. Wysokość spreadu zależy od decyzji banku. Jeśli spread wzrośnie np. z 5 do 6 proc., ta decyzja będzie miała skutek również dla osób, które uzyskały kredyt wcześniej, a teraz dalej spłacają raty.
Stopa zwrotu - procentowy stosunek wypracowanego zysku do wartości inwestycji. Pokazuje, jaki zysk został wypracowany w ciągu danego okresu w związku z uczestnictwem w funduszu inwestycyjnym. Jest to więc wskaźnik zmiany wartości jednostki funduszu, obliczany w procentach w danym okresie. Najczęściej stopy zwrotu pokazywane są w skali miesiąca, trzech miesięcy, roku, trzech lat.
Towarzystwo funduszy inwestycyjnych - osoba prawa, (spółka akcyjna), będąca najważniejszym organem funduszu inwestycyjnego, której podstawowym celem jest tworzenie funduszy, zarządzanie nimi i reprezentowanie ich wobec osób trzecich. Towarzystwo jako organ funduszu podejmuje wszelkie działania konieczne do prawidłowego funkcjonowania funduszu. Niezbędnym warunkiem prowadzenia działalności przez towarzystwo jest uzyskanie zezwolenia KNF (na podstawie
http://www.izfa.pl)
Dla każdego towarzystwa funduszy inwestycyjnych - TFI, zarządzającego Twoimi pieniędzmi, pracują zarządzający, którzy w zależności od rodzaju funduszu, jaki wybierzesz (akcyjny, zrównoważony, rynku pieniężnego, itd.) podejmują decyzje, jak najlepiej ulokować powierzone im środki, zgodnie z zapisaną w statucie polityką inwestycyjną. Dlatego decydując się na wybór konkretnego funduszu warto wiedzieć, jaki typ polityki prowadzi, czyli czy jest to fundusz agresywny lokujący głównie w akcje czy bardziej bezpieczny, który w portfelu ma przede wszystkim papiery wartościowe o stałym dochodzie. Informacje te znajdziesz w statucie funduszu oraz prospekcie, które są dostępne na stronach internetowych towarzystwa.
Jednostka uczestnictwa - to podstawowa jednostka określająca wartość inwestycji, część majątku funduszu, którą można nabyć po złożeniu odpowiedniej dyspozycji wobec funduszu. Jednostki funduszu są na bieżąco wyceniane, dzięki czemu można na bieżąco kontrolować swoje inwestycje. Tak więc pieniądze, które wpłacamy do funduszu otwartego, są przeliczane na tzw. jednostki uczestnictwa. Ich liczba pokazuje nasz udział w majątku funduszu.
Umorzenie jednostki uczestnictwa - likwidacja jednostek będąca efektem złożenia przez uczestnika zlecenia ich odkupienia. Jest to po prostu wycofanie pieniędzy z funduszu inwestycyjnego - w funduszu otwartym można to zrobić w każdej chwili. Jeśli zdecydujesz się zakończyć inwestowanie w funduszu, składasz zlecenie odkupienia wszystkich lub części posiadanych jednostek. W zamian za posiadane jednostki otrzymujesz ich równowartość pieniężną. Aby obliczyć, ile wypłaci nam TFI, trzeba pomnożyć wartość jednej jednostki przez liczbę jednostek, które posiadamy w tym funduszu. Jednostki uczestnictwa są zbywane i odkupywane przez fundusz po cenie odpowiadającej wartości jednostek uczestnictwa w dniu, w którym zlecenie trafi do realizacji do agenta transferowego, przy czym nie może być to okres dłuższy niż 7 dni od daty złożenia zlecenia.
Usługi Concierge - usługi dodatkowe wchodzące w pakiet private bankingu - w ramach pakietów concierge oferowane są też zniżki do najbardziej luksusowych klubów na świecie, zaproszenia na prywatne koncerty gwiazd muzyki, spektakle dla wybranych. Doradcy zorganizują klientom wszystko - od odebrania dziecka ze szkoły i koszul z pralni po zorganizowanie wakacji. W niektórych bankach na takie usługi mogą liczyć posiadacze złotych i platynowych kart kredytowych.
Przydatne są pakiety assistance oraz usługi concierge, których zakres jest zwykle nieograniczony. W przypadku kart platynowych w niektórych przypadkach oferowany jest również dostęp do saloników VIP na lotniskach na całym świecie w ramach usługi priority pass.
Ubezpieczenie assistance - Standardowo polisa zapewnia nam pomoc w razie awarii. Niektóre polisy assistance dodatkowo zapewniają nam pomoc w razie wypadku również poza granicami naszego kraju. Najczęściej spotykane świadczenia w ramach usługi assistance to przede wszystkim działania serwisowe (naprawa w najbliższym serwisie, odholowanie do naszego miejsca zamieszkania) oraz medyczne (koszty leczenia za granicą, transport poszkodowanego do Polski).
Usługa Home Assistance - zapewniająca pomoc np. hydraulika lub ślusarza w razie awarii czy innego zdarzenia losowego. Ponadto, ubezpieczenie oferuje także wsparcie Car Assistance czyli pomoc przy takich czynnościach, jak: wymiana koła, holowanie czy naprawa samochodu.
Ubezpieczenie spłaty kredytu - jako dodatkowe zabezpieczenie spłaty kredytu niektóre banki wymagają zawarcia ubezpieczenia na życie albo tzw. ubezpieczenia od utraty pracy. Koszt takiej polisy podwyższa wysokość całej kwoty kredytu (płacona jednorazowo składka w wysokości kilkuset do kilku tysięcy złotych) lub zwiększa miesięczną ratę nawet kilkadziesiąt złotych miesięcznie. W przypadku nieszczęśliwego wypadku, problemów zdrowotnych lub utraty pracy, firma ubezpieczeniowa przez określony czas spłaca bankowi raty za kredytobiorcę.
Ubezpieczenie niskiego wkładu własnego - w przypadku, kiedy kredytobiorca nie posiada wkładu własnego, albo jest on zbyt niski - niektóre banki jako zabezpieczenia spłaty mogą wymagać ubezpieczenia niskiego wkładu. Koszt składki ubezpieczeniowej to ok. 3-3,5% od wartości brakującego wkładu własnego. Takie ubezpieczenie zawierane jest na okres kilku lat i jeśli w tym okresie nie wpłacisz wymaganej sumy - będziesz musiał znów zawrzeć takie ubezpieczenie (oczywiście od niższej już kwoty brakującego wkładu własnego - bo część już spłacisz).
Wkład własny - to ta część ceny nieruchomości, którą jesteś w stanie zapłacić z własnych, niepochodzących od banku pieniędzy. Im większy wkład własny - wyższa zdolność kredytowa i mniejsze ryzyko dla banku, a co za tym idzie tańszy kredyt i niższe raty.
LTV - to stosunek wysokości udzielanego kredytu do wartości zabezpieczeń spłaty tego kredytu np. nieruchomości. Banki na podstawie wskaźnika LTV ustalają wysokość oprocentowania - im niższe LTV, tym niższe oprocentowanie i koszty kredytu. Przy LTV wynoszącym powyżej 80 proc. banki z reguły wymagają ubezpieczenia brakującego wkładu własnego. .
Wycena nieruchomości - jeden z dokumentów, jakie musisz przedstawić bankowi, w którym starasz się o kredyt hipoteczny. Czasem też dokonuje jej bank samodzielnielub za pośrednictwem licencjonowanego rzeczoznawcy. Na tej podstawie szacuje wartość nieruchomości, na której zakup przeznaczony ma być kredyt i określa maksymalną kwotę kredytu hipotecznego, jakiej może klientowi udzielić. Banki korzystają z własnych baz danych dotyczących cen transakcyjnych w danym rejonie. Podstawą przyjęcia ceny transakcyjnej, czyli wartości rynkowej nieruchomości mogą być w niektórych przypadkach zdjęcia nieruchomości i protokół z inspekcji. W wielu bankach wycena dokonywana jest odpłatnie.
Wartość jednostki uczestnictwa - jednostki funduszu są na bieżąco wyceniane, dzięki czemu można na bieżąco kontrolować inwestycje. Otwarty fundusz inwestycyjny zazwyczaj każdego dnia roboczego ustala, ile jest warta jednostka uczestnictwa. Informację o wartości jednostki swojego funduszu znajdziesz z łatwością w Internecie, dziennikach ogólnopolskich czy w telegazecie.
Zadłużenie na karcie kredytowej - wykorzystana kwota kredytu na karcie kredytowej, powstała w wyniku płatności kartą za zakupy i usługi. Bank co miesiąc wysyła szczegółowe rozliczenie miesięczne wszystkich transakcji, które składają się na zadłużenie. Jeśli nie spłacisz sumy, którą pożyczyłeś płacąc kartą, ale kwotę mniejszą lub minimalną, bank będzie naliczał odsetki od pozostałej kwoty zadłużenia.
Zdolność kredytowa - zdolność kredytobiorcy do spłaty kredytu w pełnej wysokości (łącznie z odsetkami) w określonym terminie. W każdym przypadku, kiedy ktoś ubiega o kredyt (hipoteczny, na zakup samochodu, pożyczkę gotówkową, a nawet kredyt odnawialny), bank sprawdza jego zdolność kredytową, czyli sprawdza czy bieżące zestawienie dochodów i wydatków pozwoli spłacać dodatkowo raty kredytu. Bank podczas badania zdolności kredytowej bierze pod uwagę m.in. wysokość i rodzaj dochodów (np.: wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę, umów zlecenia, czy o dzieło, emerytura lub renta), stałe wydatki (czynsz, opłaty za telefon, TV, Internet, alimenty, raty innych kredytów, składki ubezpieczeniowe), sytuację rodzinną (ilość osób w gospodarstwie domowym, dzieci), dotychczasową historię kredytową. Od zdolności kredytowej analitycy bankowi uzależniają wysokość kredytu (rat) oraz okres kredytowania.
Zabezpieczenie kredytu - w zależności od rodzaju kredytu istnieje kilka form zabezpieczeń, jakich wymagają banki. I tak zabezpieczeniem kredytu mieszkaniowego jest hipoteka: zwykła lub kaucyjna (patrz wyżej). Niektóre banki jako zabezpieczenia żądają także weksla in blanco . Polega na tym, że wystawiasz weksel, w którym zobowiązujesz się do zapłacenia pewnej sumy na rzecz banku. Na wekslu nie ma jednak ani sumy ani daty wystawienia weksla. Ewentualny sposób uzupełnienia weksla jest zawarty w deklaracji wekslowej. Coraz częściej jako zabezpieczenia przy udzielaniu kredytów hipotecznych banki wymagają też ubezpieczenia nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych.
W przypadku kredytu samochodowego banki stosują tzw. zabezpieczenia na pojeździe . Najpopularniejsza formą jest zastaw rejestrowy, który polega na zgłoszeniu samochodu do rejestru zastawów w sądzie rejestrowym. Po spłaceniu kredytu trzeba wykreślić samochód z rejestru. Mniej uciążliwe jest tzw. przewłaszczenie (całkowite, częściowe lub warunkowe), bo nie wymaga wykreślenia pojazdu z rejestru po spłaceniu kredytu. Polega na tym, że bank jest właścicielem (przewłaszczenie całkowite) lub współwłaścicielem (przewłaszczenie częściowe) użytkowanego przez ciebie pojazdu. W pierwszym przypadku w dowodzie rejestracyjnym pojazdu jako właściciel wpisany jest bank, w drugim - dwóch właścicieli tj. ty i bank. Przewłaszczenie warunkowe nie wiąże się z koniecznością przerejestrowania samochodu na bank. Polega na umowie, że bank stanie się właścicielem auta (nastąpi przewłaszczenie), jeśli nie będziesz regularnie spłacał kredytu.
